Anhel

Anhel


Zamanla „Beth“ (ev, arası) kelimesi bırakılmış ve köy Anhel ismi ile anılmıştır. „Anhil„, „Anhül„, „Enhel“ veya „Enhil“ le bazı bölge ve dillerde kullanılan isimlerle yine Anhel Köyü kastedilir. Yemişleri ile zengin olan Anhel, köy isimlerinin 1965 den sonra devletin kararıyla türkçeleştirilmesinden sonra devlet köye “Yemişli” adını verildi. Tur Abdin’de yeni yetişen genç nesil köyü daha çok bu isim altında tanımaktadır. Buna karşılık yurtdışında yetişen insanlar hala eski ismini kullanmaktadırlar

Konumu

Köy kireç karışımı yüksek bir tepenin üzerine kuruludur. Köyün etrafı vadilerle çevrilidir. Turabdin’in en büyük köylerinden birisi olup Turabdin’in „Rayite“ denilen bülümünün en güney ucunda bulunur. Köyden Turabdin‘in birçok köyü gözükmektedir. Kafro Tahtayto (Tüm nufüsu Hıristiyan Süryanidir. Bugün köy boşalmıştır. 2003’te Avrupa’dan köye dönüş olacaktır.), Barmunus (Tüm nufüsu müslümandır. Konuşma dili arapçadır.), Bacınne (Yezidi köyüdür. Konuşma dili Kürtçedir.) Karşaf (Müslüman köyüdür. Konuşma dili Kürtçedir), Kfarğelo (Mhalmi, müslüman köyüdür. Konuşma dili Arapçadır.), Sat (Mhalmi, müslüman köyüdür. Konuşma dili Arapçadır.), Mıkre (Ömerli aşiretine bağlı müslüman köyüdür. konuşma dili Kürtçedir.), Haveriye (Müslüman köyüdür. Konuşma dili Kürtçedir) ve Dalin köyü (Müslüman köyüdür. Konuşma dili Kürtçedir) ile çevrilidir. Ayrıca uzaktan İzla (bagok) ve Kardu (cudi) ve Kerboran dağları ile Mardin kalesi, doğu tarafından Mor Gabriel Manastırı gözükür. Midyat’tan Nusaybin’e giden anayolun ortasında kuruludur. Türkiye’de Mardin’e bağlı Midyat ilçesinden 12 ve Suriye’nin Kamışlı kasabasından 30 kilometre uzaklıktadır.

Nar, incir, badem ve dut ağaçlarından oluşan bir bitki örtüsüne sahiptir. Vadiler meşe ağacıyla kaplıdır. Şarabı, incirleri ve mercimeği çok meşhurdur.

Dini Evler

Anhel de Mor Kuryakos ve Mor İşağyo Kiliselerinin yanısıra Meryemana, Aziz Petrus ve Pavlus, Aziz Eliyo, Azize Şmuni ve Ziyane, Aziz Gevergis ve Zeytinci Şemun’a adanmış altı şapel daha bulunur.

Kullanılan kiliseler:

Mor Kuryakos: Konyalı Şehit Mor Kuryakos’un adını taşır. Temel planı bakımından Turabdin’deki çoğu köy kilisesiyle benzeşmesinin yanında bünyesinde bazı değerli eserler barındırır. Kilisenin narteksi önüne,doğuda küçük bir beth slutho’yla son bulan, revaklı bir geçit eklidir. Sıcak yaz günleri rahatça dua edebilmek için düşünülmüş bu yapının ön cephesi başlıklı payeler üzerine bindirilmiş at nalı biçimi bir kemer vurgular. Orta Çağ’dan kalma bir azizname Kiliseyi 734 yılında vefat eden zeytin ağaçlarının banisi (zeytinci) Mor Şemun’a atfetmektedir. Mor Kuryakos Kilisesi’nde büyük olasılıkla 18.y.y.’dan kalma boyalı ahşap oyma sunakların nadide örneklerinden biri yer almaktadır. Ahşap sunakların daha sonra yaygınlaşan taş sunaklara örnek oluşturduğu sanılır.

Mor İşağyo: Halepli Mor İşağyo’nun adını taşır. Kilisede Mor Osyo ve Mor Finhes’in, Mor Şemun d’Zayte’nin, Mor Gevergis ve Mor Eliyo’nun kemikleri bulunmaktadır.

Şapeller:

Mor Gevergis: Mor İşağyo’nun arkasında, Dalin köyü yolundadır.

Mor Petrus ve Mor Favlus: Bacınne-Barmunus köylerine giden yol üzerindedir. Bir mağara üzerine inşaat edilmiştir.

Mor Şmuni ve Mor Ziyane: Mor Petrus ve Pavlus’un yanındadır. Aynı şekilde bir mağara üzerine inşaat edilmiştir.

Mor Eliyo: Sadece kalıntıları vardır. Mıkre-Sat yolu üzerindedir.

Meryemana: Köyün dışında, Midyat-Nüsaybin anayolundan köye girerken sağ tarafta kalmaktadır. Bazı dinsel günlerde ayine açılmaktadır. Ayrıca Hana Kritho burada anılmaktadır.

Mor Şemun: Zeytinci Şemun’un (Şemun d’Zayte) adını taşır. Şapelde bazı dinsel günlerde ayin yapılmaktadır.

Anhel’de 6 azizin kemikleri ve parmakları mevcuttur. Kutsal haçtan bir parça. Şehit Mor Gevergis, Urfalı Mor Yakub’un, kaşkarlı Mor Abrohom’un ve Mor Abhay’ın parmakları. Azizlerin ruhani hazineleri Anhelli Beth Kando ailesine mensup Mafıryan Ablahad tarafından toplanmıştır.

Köydeki Müslüman nufüsun artmasıyla, halkın islam adetlerine göre dini görevini yerine getirebileceği bir din evine ihtiyaç duyulmuştur. Bu amaçla 1960 lı yıllarda bir mescit inşaat edildi. Bugün bu mescit müslümanların mahallesinde bulunmaktadır.

Tarihi

Kuruluş tarihi İsa’dan önceki döneme dayanır. Anhel tarihte tanınmış bir yerdir. Ortaçağdan kalma birçok elyazısı, günümüze kadar gelebilmiştir. Katastroda Anhel, bölgenin en zengin köyleri arasında gösterilir. 1526 da 68, 1570 de ise 108 aile köyde yaşıyordu.

17. yüzyılda köyden bir özel Patrik ve bir mafıryan çıktı. 19. yüzyılda köyde mıtran bulunuyordu. 1821 yılında Anhel’dan bir mafıryan Kürtler tarafından öldürüldü. 19 yüzyılın birçok incil yazarı bu köyden çıkmıştır; 1855 de Massur Bey yönetimindeki Kürtler köyü yağmalayıp ateşe verdiler. Bu saldırıda köyün üç papazı öldürüldü. Bundan sonra köy kendisini topralayamadı. Bu yüzden daha sonra köyu ziyaret eden birçok Avrupalı onun önemsiz olduğunu belirttiler. Hatta Preusser köylüleri „vahşi kürtlere“ benzetir.

1915 Ermeni/Pontus/Süryani katliamında köye 38 köyden bir çok Süryani sığındı. Köye askerlerce saldırı olmadı.

Birinci Dünya Savaşından sonra Türkiye Cumhuriyetine karşı Haco yönetiminde baş kaldıran Kürtler köye yine zarar verirler. (???????? doğru mu?) Kürtlerin 1976’da Beyrut’tan çıkarılmasından sonra, Tur Abdin bölgesine dönen insanlar köyü haftalarca ablukaya aldılar. Bu, birçok köylünün sonrasında köyü terkedip Avrupa’ya yerleşmesine neden olur.

Köy bütün tarihi boyunca Midyat’ın etrafında, Hıristiyanları Kürt ve Mhalmi Müslümanlarından koruyan bir kale gibiydi.

Köylüler geçimlerini Süriye ve Irak’la olan alışverişinden, üzüm bağları ve çiftçilikten sağlıyorlardı. Son yıllarda köyde başta marangoz ve sonrasında terzi ve dişçi vardı.

Tarihte Anhel ve Anhel’liler

Süryani tarihçileri eserlerinde Anhel köyünden ünlü insanlar, bilginler, yazarlar, patrikler, mafıryanlar, metropolitler ve lider konumunda bir çok yönetici yetiştiğini yazmaktadır.

Mor Şemun d’Zayte (+ 734): Turabdin ve Mor Gabriel Manastır’ının tarihinde geçtiği üzere, “Mor Şemun d’Zayte“, Nusaybin’de daha önce satın aldığı azize Fabruniye kilisesinin yerinde, şehir kapısının içinde şehit Mor Thedoros’un kilisesini inşa etmeye kalkışınca, doğu kilisesine bağlı Süryani/Nasturilerin engeliyle karşılaşır. Bunun üzerine Aziz Mor Şemun kendisine işçi vermesi için Anhel Köyüne, Gevargis Bar Loozor ismindeki krala gider. Bu zat, Anhel ve bütün Turabdin’de hüküm süren bir kraldı. Bizans yani kalkedon inancına bağlıydı.

Mor Şemun d’Zayte Anhel’e geldiğinde, Ğumi isminde Hasankeyf’li (Hasan Kifo) bir kadını yanına getirirler. Yüzü arkasına dönmüştü. Başına kıldığı dua ile, Kral Gevargis’in huzurunda iyileşir. Sözkonusu Kral Aziz Mor Şemun’un bu mucizesini görünce iman eder. Nusaybin’deki Mor Teodoros kilisesinin inşaatında Aziz Mor Şemun’a yardım etmek için derhal yetkisindeki bölgeye bir mektup yazar. Ve böylece, kilise inşaatı için Anhel’den 300 işçi Mor Şemun’a eşlik ederek Nusaybin’e iner.

Kral, Mor Şemunun adına, kendi şatosunda (kasro) bir şapel inşa etti. Bu şato ve şapel hala ayakta olup, bugün Danho Kahya’ya aittirler

Dara Şehrinin Kralı 2. Anastas: Kral 1. Anastas’ın oğulları olmayınca Anhel’li bir çiftçinin tek oğlunu evlat edinir. Ona da Anastas ismini verir. Onun ölümünden sonra Anhel’li çiftçinin oğlu 2. Anastas adıyla Dara Şehrinin Kralı oldu.

Muşe: Yedinci yüzyılın bilgin ve ünlü yazarlarından biridir. Turabdin tarihine göre Anhel’lidir.

Halepli Mor İşağyo: Anhellileri Hıristiyanlaştıran kişidir. Bir günde Anhel’de 630 kişiyi vaftiz etti.

Patrik Şamun Turoyo (1640-1653): Anhellidir.

Patrik Athanasius Abrohom: Timurleng günlerinde yaşamıştır (1404). Deyrulzafarn’da toprağa verildi. Patriklik makamına 31 yıl hizmet verdi.

Anhel’in Süryani Kilisesine kazandırdığı üç Mafıryan:

Anhelli Baseliyos Eşayo: 1616 yılında mafıryan oldu. 1635 de Ninve’de vefat etti.

Anhelli Baseliyos Barsovmo:1815 de mafıryan oldu. 1830 yılında vefat etti.

Anhelli Ablahad d’Beth Kando: 1834 yılında mafıryan oldu. 1400 lu yıllardan sonra anlaşmazlıklar sonucu Süryani Ortodox Kilisesinin Salih ve Deyroduzafaran’da olmak üzere iki patriği bulunmaktaydı. Ablahad Beth Kando Salih’te ki Patrikliğe bağlı idi. Kendi isteğiyle Salih’deki Patriğinin ölümünden sonra Patriklik makamından vazgeçti. Böylece 450 yıllık bir aradan sonra iki Süryani Ortodox Kilisesi bir Patriğin yönetiminde birleşti. Birleşme tarihine kadar Salih-Patrikliğinde Patriklik yapan Patriklerin isimleri Patriklik listesine alınmadı.

Turabdin’deki bütün medreselerin yöneticiliğine getirildi. Naslihan ailesine mensup kürtler tarafından Arkah (Harabale) ve Kafro Tahtayto arasında katledildi.

Anhel’in Süryani kilisesine kazandırdığı iki metropolit:

Mor Filiksinos Zeytun: 1848 de metropolit oldu. Bugüne kadar ayakta olan Deyrulzafran Manastırı’nın Firdevs bölümündeki binayı kendisi inşa etti. Beth Saffare ailesine mensup Episkopos Malke’nin öğrencisidir. Derin kilise bilgisinin yanısıra iyi bir hattat idi. Süryanice dili mükemmeldi. Osmanlı Sultanları nezdinde saygınlığı ve serbestliği vardı. Salah Mor Yakub manastırını kürtlerin elinden geri almıştır. 1855 de vefat etti.

Gerger ve Siverek Metropoliti Anhelli Danho Beth Rume: 1882 yılında Gozarto (Cizre) sonrasında da Gerger ve Siverek’e metropolit atandı. 1915’te katlandığı nice ızdırap ve işkenceden sonra, başı kürtler tarafından ezilerek şehit düştü. Aynı zamanda ona eşlik eden iki papaz da öldürüldü.

Anhel’in Süryani Kilisesine kazandırdığı iki episkopos:

Episkopos Malke d’beth Saffare: Papaz Afremin oğludur. 1834’te Episkoposluğa yükseldi. 1864 yılında vefat etti. Anhel Mor Kuryakos kilisesinde mevcut kitapların çoğu onun elyazısıdır. Hatatlığı çok meşhurdur. Midyat’tan ayrıldıktan sonra Anhel’deki metropolitlik merkezini kendisi kurdu.

Episkopos Kurillos Gabriel d’beth Saffare: Anhel Episkoposu Malke’nin kardeşidir. 1825 yılında episkopos oldu. Vefat tarihi bilinmemektedir. Mezarı Mafıryan Ablahad ve Episkopos Malke’nin yanında Mor Kuryakos Kilisesinde bulunmaktadır.

Papaz İsa d’beth Şahin: Süryani katoliklerin ruhanisiydi.

Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasından bu yana Anhel’a 15 muhtar hizmet verdi.

Bısso Kahya (1934’ten sonra Özkaya): Türkiye Cumhuriyeti’nin 1923 kurulmasına kadar Anhel köyünün başıydı. 1923’ten sonra ilk Muhtar oldu. Köyde iki dönem içerisinde 30 yıl boyunca hüküm sürdü.

Aziz Malke:

Gallo Elyas dbe Kaşo:

Lahdo Kıdde (Aktan):

Papaz Lahdo Işık: Kısa bir sure için muhtarlık yapmıştır.

Gevriye Gündüz:

Makko Çallo (Aslan):

Murat Şimşek (Hapsuno):

Süleyman Kahya (Özkaya): İki dönem için muhtarlık yapmıştır.

Malke Kahya (Özkaya):

Iskender Södo (Akkaya):

Şemğun Yokın (Akcan):

Sabri Kahya (Özkaya):

İsa Koç:

Süleyman Yokın (Akcan): 1996 dan beri köyün muhtarıdır.

Son yüzyılın adları bilinen Ruhanileri.

… :

Davut u Zazoyo: Zaz köyündendir. Doğum tarihi bilinmemektedir. Sayfo yıllarından önce papaz oldu. Vefat ettiği 1947 yılına kadar Anhel’in yanısıra papazı olmayan birçok köye papazlık yapmıştır. Mezarı Zaz Köyünün Mor Dimet Kilisesindedir.

Malke u Zazoyo: Zaz köyündendir. Doğum tarihi bilinmemektedir. Köye dil dersi öğretmeni olarak getirtildi. Sonrasında papaz oldu. Mezarı Anhel Köyünün Mor Kuryakos Kilisesindedir.

Lahdo Işık: 1972 de vefat etti.

İbrahim Özkaya: 1927 senesinde Anhel’de doğdu. 29-06.1953 tarihinde Anhel’de Papaz olup köydeki Mor Kuryakos ve Mor İşağyo kiliselerinin papazlığına atandı. 1953-1979 yılları arasında Anhel’de görev yaptı. 1979 senesinde Almanya/Wiesbaden şehrine göç etti. Bu senden 2001 yılına kadar Worms ve Wiesbaden’da görevine devam etti. Yaşlılık nedeniyle 2001 senesinden sonra papazlık görevine devam etmemektedir.

Onun önerisi ve çalışmalarıyla Anhel’daki Mor İşağyo Kilisesi 2001 senesinde tamir edildi.

Lahdo Özkaya: 12-09-1937 tarihinde Anhel de doğdu. 12-09-1968 tarihinde Deyrul Zafaran Manastırında Papaz oldu ve Adıyaman’daki Mor Petrus ve Pavlus Süryani Kilisesine papaz olarak atandı. 1984 senesine kadar bu kilisede hem Süryani halkına hem de Papazı olmayan Ermenilere hizmet verdi.

Adıyaman’daki görevi sırasında sayfo yıllarında müslüman olan ve halk tarafından „dönme“ adıyla bilinen Süryanilerden 750 kişiyi tekrar istekleri üzerine vaftiz etti. Görev alanı Adıyaman haricinde Kahta, Siverek, Urfa ve Malatya’ya kadar uzanıyordu.

1984 tarihinden sonra Gronau/Almanya’da Mor İşağyo Kilisesinin Papazlığına atandı. Gronau’daki kilise onun döneminde inşaat edilmiştir. Hala bu kilisenin papazıdır.

Gabro Işık: Papaz Lahdo Işık’ın torunudur. Södertälje/İsveçte papazlık yapmaktadır.

Maravge Akyüz: Göteborg/İsveçte papazlık yapmaktadır.

Aho Canbulut: Bugün Augsburg/Almanya şehrinde papazlık yapmaktadır.

Sabri Şahin: Wiesbaden/Almanya’da Mor … Kilisesinin Papazı’dır.

Sami Ücel: Türkiye Mor Gabriyel’de okudu. 1989 yılında, Mıtran Samuel Aktaş’ın tavsiyesi üzerine Süriye’ye gitti. Orada bir yıl boyunca ilahiyat fakultesinde okula devam etti. 1999 yılında Prof. Dr. Hans Hollerweger’in tavsiyesiyle başladığı Mödling/Avusturya St. Gabriel İlahiyat fakultesini bitirdi. Sonrasında doktorasını yazmaya başladı. Aynı yıl içerisinde Süryani-Arami Gramatik kitabını bitirdi.

30 Haziran 2002 tarihinde Hollanda Metropoliti Mor Julius Jeşu Çiçek tarafından papazlık görevine getirildi. Bugün Viyana’daki Mor Petrus ve Pavlus Kilisesinin Papazıdır.

Circis Betqasho …

1915’de Anhel: Aynvardo’da durdurulan asker ve Müslüman Kürtler, Anhel’e saldırmadı. Bunda Midyat’ın ileri gelenlerinden Azizke ailesinden Nuri’nin de payı vardır. „Bu köy bana aittir. Eğer sizler bütün hıristiyanları öldürürseniz, ben de bu köyü hallederim“ diyerek müslümanların köye saldırısını önledi.

Köy, Aynvardo, Beth Zabday ve Hah’la birlikte, Sayfo (Kılıcın-Süryanice katliam yıllarına 1914/1915 verilen isim) yıllarında 38 Süryani köyü ile Beth Şeroye bölgesinden birçok insana sığınak oldu. Midyat’ın ele geçirilmesinden sonra yetim kalan insanları Anhelliler yanlarına alıp, Sayfo sonrasına kadar onlarla ilgilendiler.

Sayfo yıllarında köyde Süryani öldürülmemesine karşın köyün dışında Mıkre köyü doğrultusunda bir çobanın yardım çağrısına koşan 14 Anhel’li tüzağa düşürülerek öldürüldü. Bu olay ve sayfo yıllarında diğer köylerde katledilen Süyanilerin etkisiyle bir intikamdan korkan Anhel köyünün Müslümanları köyün ileri gelenlerine giderek, can güvenliklerinden korktuklarını, dolayısıyla köyü terketmek istediklerini bildirmişlerdir. Bunu izleyen günlerde dokuz aileden oluşan köyün bütün Müslüman nüfusu Anhel’i terkedip, etraf sakinleşene kadar Dalin köyüne sığınmışlardır. Anhel’e yakın olan Barmunus köylüleri de aynı nedenlerle bir saldırıdan korktuklarından onlar da Anhel Hıristiyanlarına haber vererek, köylerini terkettiler.

Tur Abdin’deki ilk derneğin kuruluşu:

Midyat’ın Müslümanlarca ablukaya alınmasında Anhel: 1963 de Türkiye’nin birçok il ve ilçesinde Kıbrıs Rum Kesimi ve Makaryos’a karşı „Ya Taksim Ya Ölüm“ sloganları altında mitingler düzenlendi. Aynı amaçla 1963 yılının kasım ayında Estel’de de miting düzenlenmesi kararı alındı. Miting alanı Estel ile sınırlandı. Ancak Mitinge katılanlar buna uymayarak, bir haçı ve Makaryos’un fotoğrafını bir köpeğe asarak Midyat’ta da yürümek istediler. Ancak Midyat’ta yaşayan Hıristiyan halkı buna karşı çıktı. Bunu izleyen saatlerde Midyat’ın köylerinden gelen silahlı birçok müslüman Midyat’ın çevresinde toplandılar. Bu durumdan haberdar edilen Anhelliler toplanıp durumu Süriye’deki Hori Malke kanalıyla Hsiça’daki Metropolit Mor Kuryakos’a bildirme kararı aldılar.

Enhil köyünün ileri gelenleri ve iki papaz (Papaz Lahdo Işık ve Papaz İbrahim Özkaya) Midyat’taki olayları anlatan bir mektup yazdılar. Bu mektubun Türkiye sınırının geçilerek Suriyedeki Kamışlı şehrine gönderilmesi için görev Danho Malke Saffare (Aydın) ile Yusuf Ergin’e verildi. Köy mühürü ile iki papazın imzasını taşıyan mektup bu iki kişi tarafından gece karanlığında Kafro Tahtayto, Badıbe, Marbobo, Gündük Şükrü ve Gürke Şabo üzerinden otuz kilometre uzaklıktaki Suriye’nin Kamışlı ilçesine götürüldü. Mektup Hori Malke’ye teslim edildi. Bu iki kişinin önünde Mıtran Mor Kuryakos’a telefon edilip durum anlatıldı. Sonrasında bu iki kişi aynı gecede, yine yürüyerek köylerine döndüler. Yine aynı gecede Hori Malke Kamışlı da yaşıyan Anhel asıllı üç kişiyi (Davud Haddad, İlyas İşoğ ve Temmuzo Malke) beraberinde alarak Talmağruf’un Şehine gidip ona da durumu bildirdiler. Şeh bu kişilerin huzurunda Estil’in ileri gelen Müslümanlarına telefon açarak Hıristiyanlara dokunulmamasını istedi.

Nitekim Müslüman halk ertesi gün, Midyat’a saldırmadan dağıldı.

İspatlanamayacak bir söylentiye göre (olayda adı geçen ruhaniler vefat etmiştir) Mıtran Mor Kuryakos durumu zamanın Patriğine bildirdi. O da Amerika’yı olaydan haberdar etti. Aynı gecede de Amerika Ankara’yla konuşarak olayın durdurulmasını istedi.

Kuşkusuz Midyat’a saldırının durdurulmasında sadece Anhellilerin bu hareketi etkili olmadı. Örneğin Müslüman olan ve Midyat’a yapılacak mitinge karşı çıkan Nahrazoğlu ailesine ait, Dr. Rıfat’ı da anabiliriz.

1985-1995 yıllarında öldürülen Anhel’liler:

Kürtlerin 1985 yılından sonra Türkiye’ye karşı silahlı savaşa başlamalarıyla bölgedeki Hıristiyanlar iki ateş arasında kaldılar. Bir yandan PKK yanlısı, bağımsızlık istiyen Kürtler diğer yanda ise Türk Askeri ve Türkiye Cumhuriyetince maaşları ödenen Korucular.

Bu dönemdeki Hıristiyanlara yönelik katliamların hiçbirine devlet tarafından açıklık getirilmedi. Olaylardan Türkiye Cumhuriyeti Kürtleri sorumlu tutarken, Kürtler de Turkiye Cumhuriyetini ozellikle de Korucuların katliamdan sorumlu olduğunu açıklayıp durdular.

Beth Abdike ailesi: 1 Mayıs 1990 tarihinde henüz kimliği belirlenmemiş kişiler geceleyin Abdike ailesinin evine saldırdılar. Saldırganlar Gevriye ve oğlu Samuel Abdike’yi öldürüp eşi ve kızını yaraladılar. Saldırganlar bügüne kadar yaklanmadı.

Ferit ve Şmuni kardeşler: Damda yatmak olan kardeşler yine kimliği bilinmeyen kişilerce 1992 de katledildiler.

Aziz Kalaycı ve Yusuf Özbakır ve Muhtar Isa Koç: Aziz Kalaycı ve Yusuf Özbakır Almanya Augsburg Şehrinden ocak 1993 te Tur Abdin’e tatil için döndüler. Birçok Hıristiyan köylüyle birlikte Anhel’a gitmek için bindikleri minibus 13 Ocakta saldırıya uğradı. Saldırıda Muhtar İsa Koç, Aziz Kalaycı, Yusuf Özbakır ve Harabale köyünden şöför Aydın Pete öldürüldü.

Yoken Bar Yoken Vakfı: Vakıf Anhel’li olan Yakup Akcan (Yoken Bar Yoken) tarafından ölümünden kısa bir süre önce 1995’te Almanya’da kuruldu. Kuruluş amacı özellikle yüksek öğretim öğrencilerine okuma imkanı sağlamak, onlara bu amaçla maddi yardım etmektir.

Daha fazla bilgiyi internet http://www.yby-stiftung.de sayfasından alabilirsiniz.

Yaşlıların anlattığına göre, Anhel iki defa harab oldu ve boşaldı. Yüzlerce yıl insansız kaldı. Bugün köyün dışında yeralan Mor Eliyo kilisesi köyün tam ortasına kurulu idi.

Anhel’in bugünü

1920 den 1980 e kadar köyde 250 Hıristiyan ve 30 Kürt Müslüman aile yaşamakta idi. Bugün itibarı ile Anhel’de 8 Süryani aile ve 60 kadar müslüman aile yaşamaktadır. Müslümanların köye ne zaman yerleştikleri bilinmemektedir. Hıristiyanlar ile Müslümanların yaşadıkları mahalleler ayrıdır. İç içe yaşamamaktadırlar. Köye son zamanlarda komşu köy (Dalin, Barmunus) ve kasabalardan (Estel) göç eden, Anhel’li olmayan müslümanlar Hıristiyanların geride bıraktığı boş evlere yerleşmişlerdir. Bu yüzden köylüler arasında sorunlar çıktı.

Anhel’in yarını

Şu an Anhel’de yaşayan 8 Süryani ailenin bütün fertleri yaşlıdır (60 ın üzerinde). Dolayısıyla yurtdışından göçün olmaması durumunda 20 yıl içerisinde köyde Süryani kalmayacaktır.

Kaynak

Savme Çelik: 1906 doğumludur. Anhel’de yaşamaktadır.

Süleyman Özkaya: Almanya-Wiesbaden şehrinde yaşamaktadır.

Yusuf Ergin: Almanya-Delbrück kasabasında yaşamaktadır.

Aziz Aktas: Almanya-Augsburg şehrinde yaşamaktadır. Augsburg’da Caritas’ta danışman olarak çalışmaktadır. „Tur Abdin’in Sesi“ adlı dergide Anhel üzerine yazılmış yazısı vardır.

Sait Yıldız: İsveç’te yaşamaktadır. Anhel’de kurulan ilk dernek ile ilgili söyleşiyi derneğin başkanı Malke Akbaş ile yapmış ve bunu Hujodo dergisinde yayınlamıştır.

Hujodo Dergisi: İsveç Asuri Federasyonunun Yayın Organıdır. Yıl 1993, Sayı ?

„Tur Abdin’in Sesi“ dergisi: Yıl 6, Sayı 22 Eylül 2000.

Helga Anschütz: Tur Abdin deki Süryani Hıristiyanlar, 1984

Schreibe einen Kommentar

Menü schließen